Page 634 - Meclis Kararları

T.C.
ANKARA BÜYÜKŞEHİR
BELEDİYE MECLİSİ

Karar No: 811 13.04.2022

K A R A R

Ankara Kalesi’nde çok yönlü şenlikler ve festivaller düzenlenmesine ilişkin Eğitim,
Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonunun 18.03.2022 tarihli ve 28 sayılı Raporu Büyükşehir
Belediye Meclisimizin 13.04.2022 tarihli toplantısında okundu.

Konu üzerinde yapılan görüşmelerden sonra; Ankara Kalesi’nin biraz tarihçesinden
bahsedersek çeşitli araştırmalara göre şu bilgilere ulaşıyoruz: Yapılış tarihi kesin olarak
bilinmemektedir. Kentte askeri bir garnizon bulunduran Hititler tarafından yapıldığı
sanılmaktadır. Ama bu düşünce arkeolojik verilere dayanarak doğrulanmamıştır. Hititlerden bu
yana hep aynı yerde bulunan, Romalılar, Bizanslılar ve Selçuklular dönemlerinde birçok kez
onarılan Ankara Kalesi, tepenin yüksek bölümünü kaplayan iç kale ve çevresini kuşatan dış
kaleden oluşur (dış kalenin 20'ye yakın kulesi vardır). Dış kale eski Ankara şehrini çevirir. İç
kale yaklaşık 43.000 km2'lik bir yer kaplar. 14-16 m yüksekliğindeki duvarların üstünde çoğu 5
köşeli 42 kule vardır. Dış surları kuzey-güney doğrultusunda yaklaşık 350 m, batı-doğu
doğrultusunda ise 180 m. boyunca uzanır. İç kalenin güney ve batı duvarları bir dik açı oluşturur.
Doğu duvarı tepenin girinti çıkıntılarını izler. Kuzey yamaç ise farklı tekniklerle yapılmış
duvarlarla korunur. Koruma düzeninin en ilgi çekici yanı; doğu, batı ve güney duvarları boyunca
15-20 m.de bir yer alan 42 tane beşgen burçtur. Dışkale ile iç kale, doğuda Doğu kalesinde
batıda Hatip Çayı’na bakan yamaçta birleşir. İç kale'nin güneydoğu köşesinde ise kalenin en
yüksek yeri olan Akkale (Halk arasında Ali taşı) yer alır. Dört katlı olan iç kale Ankara taşından
ve toplama taşlarla yapılmıştır. İç kalenin iki büyük kapısı vardır. Biri dış kapı, diğeri ise hisar
kapısı adını taşır. Kapı üzerinde bir de İlhanlılara ait kitabe bulunur. Kuzeybatı kısmında
Selçukluların yaptırdığını gösteren bir yazı bulunmaktadır. Duvarların alt bölümü mermer ve
bazalttan yapılmıştır, üst kesimlerine doğru bloklar arasında tuğla bölümlerin büyük ölçüde zarar
görmesine karşın, iç kale bozulmadan günümüze kadar gelmiştir. VIII ve IX. yy. kent istilalara
uğrayınca, kaleyi hızla onarmak için, o sıralarda yıkıntı halinde olan Roma anıtlarının mermer
blokları, sütun başlıkları, suyollarının mermer olukları kullanılmıştır. (bunlara özellikle iç
kalenin güney yönünde rastlanır)

Kale tarih içinde çeşitli dönemler yaşamıştır. İ.Ö. 2. yy. başında Romalıların Galatya'yı
(Ankara yöresi) işgalinden sonra kent büyüyerek kale dışına taştı. Roma İmparatoru Caracaila
İ.S. 217' de kalenin surlarını onarttı. 222 - 260 arasında İmparator Severus Alexander ve
Velerianus, Perslere yenilince kale kısmen tahrip edildi. 7. yy ' ın 2. yarısından sonra Romalılar
kaleyi onarmaya başladı. İmparator Konstantinos 688'de dış kaleyi yaptı. IV. Leon ise 740' da
kale duvarlarını onartırken iç kale surlarını da yükselmiştir. İmparator Nikephoros ve İmparator
Basileios da 9.yy' da kaleyi onarttılar.

Ankara Kalesi 1073' de Selçukluların eline geçti. 1101' de Haçlı komutanı Raimond
tarafından alınan kale, 1227' de bir kez daha Selçukluların eline geçti. Selçuklu Sultanı 1.
Alaeddin Keykubat' ın onarttığı kaleye Sultan II. Keykavus da 1249'da bazı ekler yaptırdı.

Osmanlılar döneminde onarım görmeyen kalenin surlarını Mısır Valisi Mehmet Ali
Paşa'nın oğlu İbrahim Paşa 1832' de onarttı. Surların bazı yerlerinde rastlanan sütun başlıkları,
lahit ve heykel parçaları, onarımlarda toplama malzemeden yararlanıldığını gösterir.